نامگذاری اسیدهای معدنی

دانش آموزان توجه کنید که نامگذاری ترکیبات شیمیایی با قاعده ی معروف IUPAC ( آیوپاک)۱ در جهان پذیرفته شده است. اسیدهای معدنی را نیز هنگام نامگذاری، به دو دسته دوتایی و سه تایی (اکسیژن دار) تقسیم می کنند.

نامگذاری اسیدهای دوتایی:

اسیدهایی چون HF و HCl و HBr و HI و H2S طبق روش زیرنامگذاری میکنیم:

هیدرو + ریشه نام نافلز + یک + اسید

مثال : H2S به هیدروسولفوریک اسید معروف است

**************************************************

نامگذاری اسیدهای اکسیژن دار :

این اسیدها از سه عنصر تشکیل شده اند: نافلز – هیدروژن – اکسیژن

برای نامگذاری این اسیدها، دانستن عدد اکسایش نافلز مرکزی ضروری است و طبق یکی ازروشهای زیر عمل می کنیم :

الف – اگر نافلز، عدد اکسایش کمترخود رادر فرمول داشته باشد:

ریشه نام نافلز + -و + اسید

مثال : HNO2 که نیتروژن عدد اکسایش ۳+ (و نه ۵+) را دارد : نیترو اسید

H2SO3 که گوگرد عدد اکسایش ۴+ ( و نه ۶+) را دارد : سولفورو اسید

H3PO3 که فسفر عدد اکسایش ۳+ ( و نه ۵+) را داردد : فسفرو اسید

ب – اگر نافلز ، عدد اکسایش بیشتر خود را در فرمول داشته باشد :

ریشه نام نافلز + -یک + اسید

مثال : HNO3 که نیتروژن عدد اکسایش ۵+ را دارد : نیتریک اسید

H2SO4 که گوگرد عدد اکسایش ۶+ را دارد : سولفوریک اسید

H3PO4 که فسفر عدد اکسایش ۵+ را دارد : فسفریک اسید

ج – اگر نافلز همانند هالوژنها بجز (F ) مثل کلر و برم و ید علاوه بر عدد کمتر و بیشتر، دو عدد اکسایش کمترین و بیشترین را نیزداشته باشد (۱و۳و۵و۷)

برای کوچکترین عدد اکسایش، پیشوند “هیپو” به ابتدای نام اسید قسمت الف می افزاییم:

مثال : HClO که کلر عدد ۱+ را دارد : هیپوکلرواسید

برای بزرگترین عدد اکسایش پیشوند ” پر” به ابتدای نام اسید قسمت ب می افزاییم :

مثال :HClO4 که کلر عدد ۷+ را دارد : پرکلریک اسید

بنیان های اسیدی

اگر اسید اکسیژن دار ، هیدروژن اسیدی را از دست بدهد ، به آنیونی تبدیل می شود که در اصطلاح به آن “بنیان اسید” می گویند.

محاسبه ی عدد اکسایش نافلز مرکزی در اسید یا بنیان اسید طبق فرمول زیر محاسبه

می شود:

تعداد بار – تعداد Hها – دوبرابر تعداد اکسیژن ها = عدد اکسایش نافلز

مثال : در سولفوریک اسید H2SO4

۶+ = ۲- (۲*۴) = عدد اکسایش گوگرد

در بنیان هیدروژن سولفات HSO4 –

۶+ = ۱- ۱- (۲*۴) = عدد اکسایش گوگرد

نکته مهم : در اسیدها و بنیان اسید مربوطه اش ،عدد اکسایش نافلز تغییری نمیکند.

نامگذاری بنیانهای اسیدی

برای نام بنیان از اسید مربوطه اش کمک می گیرند:

اگر پسوند نام اسید “-یک ” بود ، کلمه اسید را برداشته و پسوند” –یک” را به “-ات” تبدیل

می کنیم : سولفوریک اسید H2SO4

سولفات SO42_

هیدروژن سولفات HSO4-

اگر پسوند نام اسید “-و ” بود ، کلمه اسید را برداشته و پسوند “-و” را به “-یت” تبدیل می کنیم:

سولفورواسید H2SO3

سولفیت SO32_

هیدروژن سولفیت HSO3-

۱- IUPAC : اتحادیه بین المللی شیمی محض و کاربردی

منبع : سایت جهان تاب

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا جواب را وارد کنید : *